Długie szyje

Data publikacji: 10.08.2014

Największym współczesnym czworonogiem lądowym jest słoń afrykański o wadze 6000 kg i wysokości w kłębie 4,2 m. Najwyższym współczesnym zwierzęciem jest żyrafa, a rekordową wysokość osiągnął samiec żyrafy Rotschilda 5,87 m. Zwykle szyja żyrafy stanowi około 2 m wysokości tego zwierzęcia.

Jeszcze 13,5 tysiąca lat temu – w plejstocenie – gigantyczne zwierzęta (tzw. megafauna) zamieszkiwały wszystkie rejony świata. Potem niespodziewanie wymarły. Można powiedzieć, że żyjemy obecnie w zubożałym świecie małych i średnich wielkością zwierząt.

W erze dinozaurów istniały prawdziwe giganty. Roślinożerne dinozaury zwane zauropodami to największe zwierzęta lądowe w historii naszej planety. Wszystkie one pochłaniały gigantyczne ilości pożywienia. Obskubane rośliny nie były przeżuwane przez zęby, a jedynie połykane w całości. Resztą zajmował się żołądek.

Pierwsze zauropody, tzw. cetiozaury, miały kości o ciężkiej budowie. W rozwoju ewolucyjnym zauropodów ich kręgi stawały się coraz lżejsze – miały puste komory powietrzne w środku, co znacząco zmniejszało ciężar ciała.

Opisany przez H.-L. You i innych chińskich naukowców w 2008 roku trzydziestometrowy Daxiatitan binglingi z wczesnej kredy (145-99 mln lat temu), posiadał szyję o długości 12 m, co stanowiło 40% długości ciała. Natomiast niewątpliwym rekordzistą z proporcjonalnie najdłuższą szyją w stosunku do długości ciała był odkryty także w Chinach przez badaczy C.C. Younga iX.- J. Zhao w 1972 roku Mamenchisaurus hochuanensis z późnej jury (161 mln lat temu). Miał 25 m długości ciała, gdzie szyja o 15 m długości stanowiła ok. 47% długości całkowitej. Miał szyję tak długą jak cały tyranozaur. Co ciekawe – szyja tych zwierząt rosła przez całe życie. Człowiek, podobnie jak żyrafa, ma 7 kręgów szyjnych, Mamenchisaurus miał ich aż 19.

Najdłuższy dinozaur Amphicoelias fragillimus został opisany z późnej jury (150 mln lat temu, Kolorado, USA) przez E.D. Cope w 1878 roku na podstawie fragmentarycznego szkieletu. Kręgi tego zwierzęcia miały wysokość 2,7 m. Cały dinozaur miałby szacunkowo długość 58-64 m lub więcej, z masą 122 000-135 000 kilogramów. To tyle co 20-22 sztuk słoni. Byłby zatem dłuższy od płetwala błękitnego, ale osiągnąłby tylko 2/3 jego wagi. Podobnie jak inne zauropody dorosły osobnik rodzaju Amphicoelias nie musiałby specjalnie martwić się atakami drapieżników, spędzając całe dnie na pastwiskach z głową uniesioną na 9 m powyżej gruntu. Szyja osiągnęłaby prawie 17 m długości, a ogon aż 32 m. Nie ma pewności co do tego, jak szybko takie zwierzę rosło. W zasadzie zależałoby to od jego metabolizmu. Jeżeli zwierzę byłoby, podobnie jak ssaki, stałocieplne – to urosłoby do pełnej wielkości po 10 latach. Jeżeli byłoby, podobnie jak gady, zmiennocieplne – to pełny wzrost osiągnęłoby tuż przed końcem swojego życia. Jednoznacznym dowodem, że istniały aż tak duże zwierzęta są ich tropy, np. Gigantosauropus z późnej jury Asturii w Hiszpanii.

Ucieczka w rozmiar to strategia obronna przed największymi drapieżnikami. Uważa się, że długie ogony mogły służyć do smagania drapieżników, ale tak naprawdę dorosłym osobnikom nie zagrażało żadne zwierzę. Nawet największe drapieżniki nie dosięgałyby nawet w podskoku do szyi lub bioder. Jedna z teorii głosi, że długie szyje zauropodów mogły służyć do zwyczajów godowych, gdzie samce walcząc o samice, podobnie jak żyrafy, smagałyby się bokami szyi. Inna starsza teoria przedstawiała długoszyje dinozaury jako zwierzęta wodne lub ziemno-wodne. Żyjąc w wodzie, łatwiej znosiłyby ciężar ciała, a długie szyje utrzymywałyby łeb ponad wodą i ułatwiały dosięganie roślinności. Mniej fantastyczna teoria ukazuje wykorzystywanie długich szyj w celu oszczędzania energii. Zwierzęta te w powolnym ruchu ciała, przenosząc głowę jak na żurawiu, miały w zasięgu paszczy całkiem spory obszar, który stopniowo ogołacały z liści i młodych pędów. Łatwo sobie wyobrazić, jak zdewastowany musiał być obszar żerowania po przejściu stada. Stada takie składały się z kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu olbrzymów. A ile było takich stad? To praprzyczyna ich długodystansowych wędrówek poprzez lądy. Zauropody były zawsze głodne.

Tekst dr Andrzej Boczarowski

Galeria zdjęć:

  • Zaplanuj wizytę w JuraParku
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Krasiejów
    Wchodzę
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Solec
    Wchodzę
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Bałtów
    Wchodzę