Jak rosły tyranozaury?

Data publikacji: 16.06.2014

Tyrannosaurus rex to symbol paleontologii popularnej. Postrzegany jest zazwyczaj jako straszny i okrutny drapieżnik. Taki wizerunek został utrwalony w filmach z cyklu „Jurassic Park”. Także na wystawach muzealnych i na stronach książek pokazuje się tyranozaury jako dorosłe osobniki, posiadające w paszczy garnitur potężnych zębów. Podobnie przedstawia się wizerunki innych niebezpiecznych bestii. Trudno nam sobie wyobrazić, że tyranozaur był kiedyś małym pisklęciem, które po prostu wylęgło się z jajka.

Najsłynniejszym szkieletem jest okaz z Chicago, który nazwano „Sue” na cześć jego odkrywczyni – paleontolog amator – Pani Susan Hendrickson. Odkrycia dokonano 12 VIII 1990 roku w skałach formacji Hell Creek blisko Faith w USA (Dakota Południowa). Szkielet ten jest rekordowo kompletny – zachowało się ponad 90% kości. Do niedawna okaz ten, uznawano za resztki największego osobnika tyranozaura, prawdopodobnie samicy. Szkielet „Sue” stał się obiektem walki o prawa do własności. Ostatecznie sprzedano go na aukcji za 7 600 000 dolarów. Badania ujawniły, że „Sue” przestała powiększać głowę w wieku 19 lat, zaś zmarła w wieku 28 lat. To najstarszy wiekiem tyranozaur jakiego znamy. Rekordy wielkości należą dzisiaj do innych egzemplarzy. W 2000 roku na tym samym terenie dr Jack Horner odkrył resztki osobnika, który był o 10% większy od „Sue”. Sześć lat później zbiory naukowe Uniwersytetu Stanowego w Montanie (USA) wzbogaciły się o rekordowy eksponat tyranozaura jakim jest czaszka o długości 150 cm. Po 2001 roku w osadach formacji geologicznej Hell Creek odkryto dalsze egzemplarze tyranozaurów, w tym połowicznie kompletny szkielet bardzo młodego osobnika. Nie rozumiejąc wówczas tego, że młode osobniki dinozaurów, podobnie jak u ptaków różniły się znacznie wyglądem od dorosłych, szkielet zaliczono do nowego rodzaju Nanotyrannus.

W Muzeum Historii Naturalnej w Los Angeles przechowuje się szkielety kilku młodocianych osobników. Najmniejszy z nich, którego nazwano „Jordański Teropod”, ważył za życia blisko 30 kg i zmarł w wieku 2 lat. Dla porównania słynny szkielet „Sue” należał do osobnika o wadze 5400 kg i długości około 14 m. Badania kości pozostałych znanych tyranozaurów ujawniły interesujące fakty. Mniej więcej do 14 roku życia młode tyranozaury rosły dosyć jednostajnie i osiągały przeciętnie wagę do 1800 kg. Od tego momentu rosły bardzo gwałtownie, przybierając na wadze nawet 600 kg rocznie. Po czterech latach takiego szalonego wzrostu powracały do spokojnej fazy zwiększania masy ciała, to jest o dalsze 600 kg, ale już w ciągu pozostałych lat życia. Inne badania tkanek kostnych tyranozaurów potwierdzają, że okres gwałtownego wzrostu przypada jedynie na moment osiągania przez nie fizycznej dojrzałości.

Inny słynny okaz z Montany znany jako „B-rex” zmarł w wieku 18 lat. W jego kościach znaleziono tzw. tkankę rdzenną, charakterystyczną dla samic, które przygotowują się do zniesienia jaj. Oznacza to, że osobnik ten w momencie śmierci był w wieku reprodukcyjnym. Z posiadanych danych wynika, że połowa spośród znanych osobników tyranozaurów ginęła w trakcie osiągania dojrzałości płciowej. Proces dojrzewania trwał sześć lat. Podobne zjawisko obserwujemy u współczesnych ptaków i ssaków. Osobniki najmłodsze i osiągające dojrzałość wykazują wysoką śmiertelność, zaś niedorostki umierają rzadko. Istnieje także inna możliwość – dane mogą być zafałszowane jeżeli poszukiwacze kości szukają tylko dużych okazów. Badania szkieletów młodych tyranozaurów wskazują, że były to zwierzęta zwinne o lekkiej budowie ciała. Podczas dorastania nieco zmniejszała się im liczba zębów (według badań J. Hornera), zmieniał się ich kształt oraz funkcja z wąskich – tnących na szerokie – miażdżące. Kości nosowe stawały się chropowate i rosły im kostne wały w miejscach brwi. Ich pysk stawał się szeroki, w ten sposób mogły za jednym kłapnięciem szczęk odgryźć nawet 50 kg mięsa. Być może zmieniała się ich dieta.

Tekst dr A. Boczarowski

Galeria zdjęć:

  • Zaplanuj wizytę w JuraParku
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Krasiejów
    Wchodzę
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Solec
    Wchodzę
  • Przejdź na stronę
    Jurapark Bałtów
    Wchodzę